KOŁOBRZEG - to miasto i gmina w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim położone na Równinie Białogardzkiej u ujœcia rzeki Parsęty do Bałtyku, przy drodze krajowej nr 11. Znajduje się tu port handlowy, pasażerski i rybacki, kšpielisko morskie oraz uzdrowisko – liczne sanatoria i domy wypoczynkowe. W mieœcie i okolicach występujš Ÿródła wody mineralnej, solanki oraz pokłady borowiny. W Kołobrzegu leczy się głównie choroby górnych dróg oddechowych i kršżenia, choroby stawów, jak również zaburzenia przemiany materii (cukrzyca). Kołobrzeg jest także prężnym oœrodkiem kulturalnym – od 1967 roku odbywał się tu Festiwal Piosenki Żołnierskiej, funkcjonuje dynamiczna Galeria Sztuki Współczesnej, odbywajš się Międzynarodowe Spotkania z Folklorem Interfolk; w okresie letnim liczne koncerty popularnych piosenkarzy, muzyków, kabarecistów. W centrum miasta znajduje się hala widowiskowo-sportowa "Milenium" wraz z hotelem i krytš pływalniš (jednš z najnowoczeœniejszych w Polsce).Według danych z roku 20026, Kołobrzeg ma obszar 25,67 km^(2), w tym: * użytki rolne: 20% * użytki leœne: 6% Miasto stanowi 3,54% powierzchni powiatu. Według danych z roku 20026, œredni dochód na mieszkańca wynosił 1582,43 zł. Stopa bezrobocia w 2004 roku wynosiła 24,3%. Latarnia morska przed 1909 r. Powiększ Latarnia morska przed 1909 r. Latarnia zbudowana w 1909 r. Wysadzona przez wycofywujšce się wojska niemieckie w marcu 1945. Kartka z roku 1913. Powiększ Latarnia zbudowana w 1909 r. Wysadzona przez wycofywujšce się wojska niemieckie w marcu 1945. Kartka z roku 1913. Latarnia morska z ok 1946 r. Zdjęcie z 2004 r. Powiększ Latarnia morska z ok 1946 r. Zdjęcie z 2004 r. [edytuj] Historia Jedno z najstarszych miast na Pomorzu Zachodnim, istniało na pewno już w VIII wieku, funkcjonował tu gród obronny słynny na całe Pomorze (pierwotna lokalizacja na terenie dzisiejszej wsi Budzistowo). W 1000 roku król Bolesław Wielki założył tu biskupstwo, które jednakże rychło podupadło. W XIII wieku Kołobrzeg dostał się pod kuratelę biskupów kamieńskich, ponadto po œmierci Bolesława Krzywoustego (1138) przeszedł pod zwierzchnictwo cesarza niemieckiego (póŸniej króla Danii). W 1255 roku miasto otrzymało prawa miejskie, było centrum warzenia soli (do czego odniesienie znajduje się w herbie miasta), handlu oraz rybołówstwa. Od XIV wieku członek bałtyckiej Hanzy, 1653 miasto przejęli brandenburczycy, którzy natychmiast zamienili je w twierdzę (Festung). Od tego czasu zaczęło podupadać. W 1761 w czasie wojny siedmioletniej miasto zdobyli Rosjanie. W 1807 Twierdza Kołobrzeska (Festung Kolberg) został oblężony przez wojska Napoleona. Polskie oddziały na Kołobrzeg prowadził płk Sułkowski. Komendantem Twierdzy był hrabia pruski, major August Neidhard von Gneisenau, póŸniejszy feldmarszałek, bohater bitwy pod Waterloo w 1815 roku. Miasto broniło się aż do podpisania traktatu pokojowego w Tylży, który zakończył wojnę. Wydarzenie to urosło w Prusach do rangi legendy, o bohaterstwie obrońcow naziœci nakręcili w 1943 roku film "Kolberg" w reż. Veita Harlana. Decyzjš króla Prus twierdza została zlikwidowana w 1872 roku, rozpoczęła się rozbiórka fortyfikacji i stopniowo zaczšł się zmieniać charakter miasta. W 1830 r. powstał pierwszy zakład kšpieli solankowych. W 1859 r. Kołobrzeg uzyskał połšczenie kolejowe ze Szczecinem i Gdańskiem [1]. Szybki rozwój uzdrowiska nastšpił po roku 1872, gdy Kołobrzeg utracił status twierdzy. W roku 1899 został otwarty - wzniesiony staraniem ówczesnego burmistrza Joachima Kummerta i rady miasta - wspaniały dom zdrojowy (Strandschloss). W czasie I wojny œwiatowej Kołobrzeg wraz ze swoimi sanatoriami i domami wypoczynkowymi przekształcił się w wielki szpital wojskowy. W 1933 roku wysokš liczbę głosów otrzymała tu NSDAP Adolfa Hitlera, który został honorowym obywatelem miasta i jest nim do dziœ. Naziœci zamienili ponownie Kołobrzeg w twierdzę (Festung Kolberg), będšcš częœciš systemu Wału Pomorskiego. Podczas działań wojennych w 1945 Kołobrzeg został doszczętnie zniszczony [2] [3], 95% zabudowy obrócono w ruinę. Zniszczeń dopełniły działania Armii Czerwonej. Po 14 dniowych walkach, 18 marca 1945 Kołobrzeg zdobyły przez I Armię Wojska Polskiego oraz wojska radzieckie (wojska I Frontu Białoruskiego pod dowództwem marszałka ZSRR Gieorgija Żukowa). Punktem zwrotnym było œcišgnięcie ze zdobytego wczeœniej Koszalina baterii katiusz (zwanych też "organami Stalina"), po 60 seriach wystrzelonych w kolegiatę (60 razy 16 pocisków = 960 rakiet) została ona zniszczona, a oddziały polskie mogły wejœć do œródmieœcia. Ostatnim punktem oporu Niemców był Fort Ujœcie, na którym obecnie stoi wieża latarni morskiej. Ostatnim komendantem Twierdzy Kołobrzeskiej był generał major Africa Corps Fritz Fullriede. W marcu 1945 roku po raz ostatni użyty został relikt nowożytnej Twierdzy Kołobrzeg - galeria strzelecka (Batardeau), potężna tama, która zamykajšc bieg rzeki Parsęty spowodowała zalenie okolicznych terenów półmetrowš warstwš wody, co znacznie utrudniło podejœcie wojsk pod miasto (300-letnie Batardeau zostało wysadzone w 1987 roku przez wojsko polskie w czasie oczyszczania koryta Parsęty z lodu; planowana odbudowa nigdy nie doszła do skutku, a zabytkowy materiał uległ rozproszeniu). Jeszcze w tym samym miesišcu odbyły się tu drugie w historii miasta zaœlubiny Polski z morzem. Po wojnie Kołobrzeg przyłšczono do województwa szczecińskiego, w roku 1950 został włšczony do nowo powstałego województwa koszalińskiego. Od roku 1999 siedziba powiatu w granicach województwa zachodniopomorskiego. [edytuj] Zabytki * gotycka kolegiata Niepokalanego Poczęcia NMP [4] * ratusz neogotycki z lat 1829-32 (projekt Karola Fryderyka Schinkla) [5] * Akademia Rycerska przy ulicy Wšskiej * Pałac rodziny Brunszwickich (von Braunschweig) przy ulicy Armii Krajowej * kamienica mieszczańskiej rodziny Schliefenów * Baszta Lontowa (obecnie nazywana Basztš Prochowš) * fortyfikacje – m.in. Fort Wilczy, Fort Ujœcie, Reduta Morast, Reduta Solna * Brama Radzikowska (Geldern) W pobliskim Budzistowie: * koœciół œw. Jana z 1222 roku - najstarszy koœciół w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej [edytuj] Pomniki i zabytki przyrody * Najstarszy dšb w Polsce - Bolesław (gmina Ustronie Morskie) * Park nadmorski - od ulicy Arciszewskiego do ulicy Sułkowskiego * Buk zwyczajny - park 18 Marca * Cypryœnik błotny - park przy amfiteatrze * Aleja platanów - ulica Łopuskiego * Aleja grabów - ulica Towarowa [edytuj] Ciekawostki * Muzeum Oręża Polskiego * pomnik Zaœlubin Polski z Morzem z roku 1963 autorstwa Wiktora Tolkina * latarnia morska z 1945 roku * odbudowywane od poczštku lat dziewięćdziesištych Stare Miasto (zniszczone przez Armię Czerwonš) * ORP Fala - okręt muzeum * Hans Heinrich von Held, radca celny z Poznania, był pierwszym kuracjuszem przebywajšcym w Kołobrzegu (1803 rok). Podczas odbywania kary w tutejszej twierdzy pobierał kšpiele w Bałtyku i lokalnych solankach. Jako pierwszy opisał w pamiętniku właœciwoœci kšpieli w morzu, co miało duży wpływ na rozwój kołobrzeskiego kšpieliska. .